|
BAYBURTUN TARİHİ
COĞRAFİ DURUMU
Karadeniz coğrafi
bölgesinin Doğu Karadeniz bölümü sınırları içerisinde yer alan Bayburt 41derece
doğu boylamı (Meridyen yayı) ile 41 derece kuzey enlemi (Paralele dairesi) nin
kesiştiği noktanın yaklaşık 2 km kadar doğusunda kurulmuş bir yerleşim
birimidir.( 40 derece 15 kuzey enlemi -40 derece 16 doğu boylamıdır)
Denizden yüksekliği 1550 metre olan Bayburt önce doğu-batı sonra
kuzey-güney ve son olarak batı-doğu istikametli Çoruh vadisinin kuzey-güney
yönlü akışa sahip bölümünde bulunmaktadır.Çoruh nehrinin derin bir şekilde
içine gömüldüğü bu vadinin gerek kuzey gerekse güney kesimleri önemli
yükselti değerlerine sahiptir.Fakat Bayburt un iklimi ve kültür biçimini
belirleyen yükseltiler kuzey tarafında olanlardır.Kuzey Anadolu dağ
silsilesinin doğu bölümünü oluşturan ve bu silsilenin birinci sırasının bir
bölümünü teşkil eden Soğanlı Dağları ( 3370 metre) ve onun doğu ve batı
uzantıları Karadeniz in bol yağışlı iklim özelliklerinin Bayburt a
sokulamaması üzerinde adeta doğal bir set görevi üstlenmiştir.Karadeniz
üzerinden gelen nemli hava kütleleri bu dağ sırasının denize bakan
yamaçlarına bol miktarda yağış bırakırken ( 1500 mm)bünyelerindeki nemi
tamamen boşalttıklarından Çoruh vadisine ulaşan bu hava kütleleri kuru ve
serin bir karakter gösterirler.Bu yüzden Bayburt a kuzey yönünden esen
rüzgarlar genellikle yağış getirmezler.( Bayburt ta ortalama yağış miktarı
450-500 mm dir)
Yukarıda belirtildiği üzere bu dağ sıralarının iklim üzerindeki
belirleyiciliği kadar,belki daha da etkili olduğu vasfı kültürel
belirleyiciliktir.Zira bu silsilenin kuzey kesimlerinde deniz etkili bir
kültürü güneyinde ise doğu Anadolu kültürü hakimdir.I. Coğrafya Kongresinde
belirlenen Türkiye nin coğrafi bölgelerine ait sınırlar,şayet kültürel
formatlar göz önünde bulundurulsaydı Bayburt,Doğu Anadolu bölgesi içinde
değerlendirilmesi gereken bir coğrafya olmalıydı.Zaten iklim özellikleri
itibariyle de Doğu Anadolu nun tabii bir uzantısıdır.
Bayburt la ilgili kaynaklarda;burasının Karadeniz bölgesi ile Doğu
Anadolu bölgesi arasında her yönüyle bir geçiş özelliği gösterdiği
belirtilir.Bu ifadenin tam manasıyla doğru kabul edilmemesi gerekir.Zira
Bayburt hem iklim hem ekonomik kültür,hem de sosyal kültür itibariyle Doğu
Anadolu nun tam bir parçasıdır.İster iklim verilerini alın ister zirai
faliyetleri değerlendirin ve isterseniz folklorik unsurlara bakın büyük
ölçüde Doğu Anadolu nun izlerini görürsünüz.Zaten yer şekillerinin biçimi de
yükselti değerleri de Doğu Anadolu nun bir parçası görülmektedir.
Bayburt un coğrafi konumunu en iyi tanımlayacak ifade şu olmalıdır;
''Doğu Karadeniz Bölgesinde bir Doğu Anadolu şehri''
Geri
|