DİLİMİZDE NİNNİLER
 

        Başlıca amacı çocuğu uyutmak olduğu bilinen küçük çocukları uyutmak için söylenen Bayburt Türkülerinin  ''lay lay'' dedikleri ninniler Anonim halk Edebiyatı türkülerindendir.Ninniler çoğunlukla kadınlar tarafından çocuk uykuya hazırlandıktan sonra ezgi ile söylenir.Ezgi söylenen kişinin ruh haline göre değişikler gösterir.Kişinin üzgün yada sevinçli olduğunu ezgiden anlatmak mümkündür. Bunun yanı sıra uyutulacak çocuğun ağlıyor veya suskun olmasında nininin söyleniş biçimini etkiler. Çocuk ağlıyorsa  tizden pese doğru söylenir. Suskunsa pesten girilir,çocuk uyuyuncaya kadar devem edilir.Kimi ninnilerin mısra-bölüm aralarında veya sonralarında ya '' Eeeeee'',''lay lay lay'','' hu hu hu '',''kış kış kış'',''piş piş piş'','' he he he'','' hı hı hı'' vb. yada '' ninni yavrum ninni '' , '' ıngıda bebeğim ıngıda'' gibi nakarat cümleler dendeği görülür. Ninniler, şekil,ölçü ve kafiye yönünden birbirinden farklılıklar arzeder. Eklentiler hariç olmak üzere iki mısradan on üç mısra ya ve veya daha fazla-kadar ninniler bulunmaktadır.Muhteva yönünden kadınların, kendilerini etkileyen bütün olayları ninniye yansıttığı bir gerçektir.

'' Kalaylı kazanda yemek pişiyo

  Oynuyor çocuğu gözüm düşüyo

  Üstüme evlendi beni boşuyo

  Ninni demedi çürüyesiye dillerim

  Eeee......Eeee........Eeee''

  Ninnisinde;çocuksuz bir kadının çocuğa duyduğu özlemin büyüklüğü,çocuk sahibi olamamanın kendisini nasıl etkilediği:

'' Taştan taşa atlayamadım

  Alkan içinde şalvarımı toplayamadım

  Bir canımı devşiremedim

  Kara kazan dizilmedi

  Deşir paşam kendini

  Ecel kapını çalmadan''

Bir annenin erken doğum akabinde kendini ve çocuğunu yaşama döndürmeye yönelik feryadını ninnileştirdiğini;

'' Ninnisi ninnisi gelir

  Uyur uykusu gelir

  Uzak uzak yollarda

  Yavrumun babası gelir''

   Ninnisinde ise;annenin gurbetteki eşine duyduğu özlemi kendi adına dile getirememenin utangaçlığıyla bebeğe mal ettiği çaresizliğiyle bebeğe sığındığından;

'' Ninni söyler annesi

   Süt aldırmış babası

   Görmeye gelmiş halası

   Uyusun da büyüsün nenni''

    Dörtlüğünde;günlük hayatın çok küçük bir olayını ninni ye dönüştürdüğünü;

'' Ön devede kahve yüklü

   Art devede pirinç yüklü

   Kaynatam var samur kürklü

   Ninni yavrum ninni

   Ninni yavrum ninni

   Burada ise;varlıklı olmanın verdiği övüncü çocuğuyla ninniye anlattığını;hani bebek bebek değil de delikanlı olsa'' tasalanma varlıklıyız'' dediğini;

'' Uzak yoldan yayan geldim

   Beşiğini kırdan aldım

   Parasını elden aldım

   Aman doktor bak bebeğe

   Ninni yavrum ninni

   İfadelerinde; yoksulluk içinde bir annenin kendisine ve çocuğuna olan acısını ninni ile dile getirdiğini;

'' Bebeğin beşiği yoşa

   Ben sallarım coşa coşa

   İçinde Kemal paşa

   Ninni yavrum ninni

   Bu ninnide de;bir annenin çocuğuna verdiği değeri onun yüceltisini Atatürk le çocuğunu özdeşleştirerek bunu ninniye yansıttığını görülmektedir.

[1]    [2]