Örnek Türküler
1. Bayburt Dağlarında Tabakam Kaldı
Bu türkü, Bayburt dağlarının ayrılık ve gurbet temasını en güçlü şekilde işleyen eserlerden biridir. Sözleri, bir gurbetçinin memleketini terk ederken dağlarda unuttuğu tütün tabakasını anlatır. Tabaka, sadece bir eşya değil; anıların, çocukluğun ve memleketin sembolüdür. "De get Bayburt, sende nem kaldı" dizesi, Bayburt’a duyulan sitemi ve çaresizliği ifade eder.
BAYBURT YÖRE EKİBİ – NOTAYA ALAN – MUZAFFER SARISÖZEN
Sözler:
Bayburt Dağlarında Tabakam Kaldı
Şen Ol Bayburt Şen Ol Sende Nem Kaldı

Bayburt Dağlarında Kunduram Kaldı
Şen Ol Bayburt Şen Ol Sende Nem Kaldı

Bayburt Dağlarında Mendilim Kaldı
Şen Ol Bayburt Şen Ol Sende Nem Kaldı

Bayburt Dağlarında Tabancam Kaldı
Şen Ol Bayburt Şen Ol Sende Nem Kaldı
2. Şu Bayburt’un Dağlarından İndirdiler Al İle
Bu türkü, Bayburt coğrafyasının insan üzerindeki etkisini hüzünlü bir şekilde yansıtır. Dağlar, hem bir acı yığını hem de o acıları taşıyan bir yoldaştır. "İndirdiler ah ile" ifadesi, ayrılığın gönüllü olmadığını, bir zorunluluk sonucu yaşandığını vurgular. Dağlar, burada bir gurbet kapısı olarak işlev görür.
SÖZ: MÜZİK – MUSTAFA AHISKALIOĞLU
Sözler:
Şu Bayburt’un dağlarından
İndirdiler al ile
Bağladılar kollarımı
Şal ile aman

Elin gönlü dünya dolu mal ile
Benim gönlüm top kaküllü
Yar ile aman

İnci midir mercan mıdır dişlerin
Bir omuzdan bir omuza
Saçların aman
Durmaz akar gözlerimin yaşları

Elin gönlü dünya dolu mal ile
Benim gönlüm top kaküllü
Yar ile aman
Bu türküler, Bayburt dağlarını birer duygu ikonu haline getirir. Her dinlendiğinde, gurbet, hasret ve memleket sevgisiyle harmanlanmış derin hikayeleri yeniden canlandırır.
YAZAN ve FOTOĞRAFLAR: NACİ AHISKALIOĞLU

Bayburt Dağlarının Coğrafi Özellikleri

Bayburt’un yüzölçümünün yaklaşık %45’ini dağlık alanlar oluşturur ve bu dağlar ilin doğu yarısında yoğunlaşır. Bayburt Ovası’nı çevreleyen bu dağlar, yüksek sıradağlar olmamasına rağmen etkileyici yükseklikleri ve doğal güzellikleriyle öne çıkar.

Güneydeki Dağlar

Bayburt’un güneyinde yer alan dağlar, batıdan doğuya şu şekilde sıralanır:

• Pulur Dağı (2300 m): Tarım ve yerleşim alanlarına yakınlığıyla dikkat çeker.
• Otlukbeli Dağı (2520 m): Tarihi Otlukbeli Savaşı’na ev sahipliği yapmış, doğal ve tarihi açıdan önemli.
• Saruhan Dağı (2400 m): Bölgenin doğal güzelliklerini sergileyen bir yükselti.
• Çoşan Dağı (2963 m): Doğa yürüyüşleri için ideal bir destinasyon.
• Kop Dağı (2600 m): Kış turizmi ve kayak merkeziyle ünlü.
• Çavuşkıran Dağı (2580 m): Bölgenin jeolojik yapısını yansıtan önemli bir dağ.

Kuzeydeki Dağlar

Bayburt’u Karadeniz’den ayıran kuzeydeki sıradağlar, batıdan doğuya şu şekilde sıralanır:

• Zülfe Dağı (2750 m): Doğaseverlerin uğrak noktası.
• Kemer Dağı (2856 m): Büyüleyici manzarasıyla dikkat çeker.
• Soğanlı Dağı (2750 m): Krater gölleri ve yaylalarıyla doğa turizmi için ideal.
• Haldizen Dağı (3000 m): Balıklı Göl gibi doğal güzelliklere ev sahipliği yapar.
• Kırklar Dağı (3350 m): Bayburt’un en yüksek dağı, doğa tutkunlarının favorisi.

Yaylalar ve Doğal Zenginlikler

Bayburt Dağları, yükseklikleri kadar yaylalarıyla da ünlüdür. Kop ve Soğanlı Dağları’nda yer alan Aydıntepe, Akbulut, Cumavank, Otlukbeli, Yazyurdu, Yoncalı, Tohnovi, Çavdar, Somarova, Karakaya, Menge, Seydiyakup, Gökçedere, Dumlu, Günbuldu, Şur, Irmak, Eser, Çukur, Ardıçgözü, Armutlu, Göloba ve Çençül yaylaları, serin havası ve yemyeşil doğasıyla adeta cennet köşeleridir.

Krater Gölleri ve Akarsular

Soğanlı Dağları’nda bulunan Haldizen (Balıklı Göl) ve Göloba (Atlı Göl) gibi krater gölleri, Bayburt Dağları’nın eşsiz güzelliklerindendir. Çoruh Nehri, Mescit Dağları’ndan doğarak Kop Dağı eteklerinden gelen sularla birleşir ve bölgenin tarım ve yaşam kaynağı olur.

Kış Turizmi ve Doğa Sporları

Kop Dağı’ndaki Kış Sporları ve Kayak Merkezi, uzun süre karla kaplı olan Bayburt Dağları’nı kış turizmi açısından cazip hale getirir. Dağlar, kayak ve snowboard gibi aktivitelerin yanı sıra doğa yürüyüşü rotalarıyla da macera tutkunlarını cezbeder.

Jeolojik ve Ekolojik Çeşitlilik

Bayburt Dağları’nın jeolojik yapısı karmaşıktır. Soğanlı Dağları’nın güney kesimlerinde fosiller bulunurken, bölgede gümüş, bakır, kurşun, çinko ve linyit gibi yer altı kaynakları mevcuttur. Dağların eteklerindeki çayır ve meralar hayvancılık için elverişliyken, ormanlar azalmış durumdadır. Son yıllarda Aslan Dağı Vilayet Ormanı’nda sarıçam, akasya, söğüt ve akçaağaç gibi türlerle ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır.

Sonuç

Bayburt Dağları, sadece yükseklikleriyle değil; yaylaları, krater gölleri, akarsuları ve turizm olanaklarıyla da bölgenin en önemli doğal hazinelerindendir. Türkülerde ayrılık ve hasretin sembolü olan bu dağlar, doğa tutkunları, macera arayanlar ve tarih meraklıları için keşfedilmeyi bekleyen bir dünyadır. Bayburt’a bir yolculuk planlayarak bu eşsiz coğrafyayı deneyimlemeye ne dersiniz?

Kaynak: Bayburt Valiliği, T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı, Vikipedi