Bayburt ( Çini Mescit ) Kalesi’nin ilk yapılışının en azından ikibin yıl öncelerine kadar gittiği sanılmaktadır. Bu konuda bilinen bir gerçek ise hemen hemen her dönemde bu kale üzerinde sürekli onarımların yapılageldiğidir.
Bayburt Çini Mescit Kalesi Müslüman Türkler’in eline geçince,eskiden yapıldığı gibi yeniden onarıldı; yalnız bu onarım önceki onarımlardan ap-ayrı bir özellik taşıyordu. Kale yeni baştan yapılıyormuşcasına ele alınmış, Mugusiddin Tuğrul Şah tarafından maddi hiçbir özveriden kaçınılmamıştır.
Çini Mescit Kalesi’nin Selçuklu’lar döneminde yapımı sıradan bir yapım olmayıp, bu yapım belli çizimlerden, tasarımlardan geçirilerek bu doğrultuda yepyeni bir kimlikle yapılmıştır.
Doğu Anadolu Emareti (“Biladı Rum vel Erz”)’nin Meliki Mugusiddin Tuğrul Şah, Bayburt’ta oturduğu sürede burasını emaretin merkezi yapmış, Başkomutan ( Sipahsaları ) Lülü’ye Bayburt Kalesi’ni yeni bir Türk-İslam kimliğine dönüştürmesi için emir vermiştir.Aldığı emirin gereğini yerine getiren Lülü, Bayburt Kalesi’ni yeniden yapıp, surlarını da Selçuklu çinileriyle süslemiştir.
Mimar Lülü, Melikin yazıtlarının hemen altlarına mimar olarak (adet üzere) kendi yazıtlarını eklemeyi unutmamıştır.
Çini Mescit Kalesi’nin yenibaştan yaptırılmasının yıllarını yazıtlardan öğrenebilmekteyiz : Yaptığımız araştırmalardan surlar üzerinde bulunan yazıtların Hicri 611 ile 628 yıllarını gösterdiğini öğrenmekteyiz.
Mimar Lülü’nün Çini Mescit Kalesi’nin yeni baştan yapımında ki başarılı çizimleri yanında, çok daha önemli bir yönüde Bayburt Kalesi’nin bütün surlarını “BAYBURT ÇİNİLERİ”yle süsletmiş olmasıdır. Çinilerle süslenerek yapılan “SARIBURÇ CAMİİ”nin çinilerinin çok güzel görünümünden ötürü Bayburt Kalesi’ne bundan böyle : “ÇİNİ MESCİT KALESİ” olarak adlandırılmış olduğunu görüyoruz.
Büyük Selçuklu Mimarı Lülü’nün en büyük başarısı: Bayburt Çini Mescit Kalesi’ni bir İslam-Türk kimliğine sokabilmiş olmasıdır. Bu başarısından ötürü Doğu Anadolu’da büyük bir Türk-İslam damgası (tapusu) daha sağlamlaştırılmıştır.
( Veysel GİDER )
Yazi dizisinin tamamı Sayın Veysel GiDER' e aittir. Her Hangi bir internet sitesinde kullanılması yasaktır.